MICHIF 103 103 commands and phrases for everyday use Read. Listen. Learn. All plants have a purpose. kaahkiyow lii plaan naandow Kaahkiiyow lii plaant naandow itaapataanwa. Are you coming? ki payitoohtaan chiin Ki payhtoohtaan chiin? Are you single? ki payaakoon chiin Ki payyakoon chiin? Be careful, its slippery. paytuhk, shooshkwow Payhtuk, shooshkwow. Bring milk and butter. Payta dilet pi li beur Payta dilet pi li beur. Can you do it? Kaa kaashkihtaan chi Kaa kaashkihtaan chi tootamun chiin? Can you fix it? Kaa kaashkihtaan chi Kaa kaashkihtaan chi ooshihtaayen chiin? Can you lend me some money? Ka awihin chiin laarzhaan Ka awihin chiin laarzhaan? Close the window. Kipaha li shaasii Kipaha li shaasii. Did you see that? Kii waapahten chiin anima Kii waapahten chiin anima? Do you hear that? Ki payhtayn chiin anima Ki payhtayn chiin anima? Do you like your work? Kii miiyeutayn toon oovraazh Kii miiyeutayn toon oovraazh chiin? Do you play the fiddle? Ki kitooshchikaan chiin Ki kitooshchikaan chiin li vyayloon? Don’t act like that. Kaaya aykooshiishi toota Kaaya aykooshiishi toota. Don’t talk like that. Kaaya aykooshiishi Kaaya aykooshiishi piikishkway. Give me a chance. Enn shaans miiyin Enn shaans miiyin. Give me a minute. Hen mineut miiyin Hen mineut miiyin. Happy Birthday! Miiyeu tipishkaa Miiyeu tipishkaa! Have a good time. Enn boon taan aaya Enn boon taan aaya. He is always farting. Belching. Pwaykitooshkiw / Tapitow paykatew Pwaykitooshkiw. Tapitow paykatew. He/she earned recognition. Kii kaashkitamaashoo l’oneur Kii kaashkitamaashoo l’oneur. He/she has a loud laugh. Shoohki paahpiw Shoohki paahpiw. He/she is a braggart. Wiiya mamishchimooshkiw Wiiya mamishchimooshkiw. How did it happen? Taanishi kaa ishpayihk Taanishi kaa ishpayihk? How do you make this? Taanishi ooma aen Taanishi ooma aen ooshitaahk? How does he/she know? Taanishi kaa kishkayhtuhk Taanishi kaa kishkayhtuhk? How does this taste? Taanishi ooma aen Taanishi ooma aen ishpakhwuk? How is your husband today? Taanishi toon vyeu anoosh Taanishi toon vyeu anoosh? I am going to the store. Daan li magazaen neu Daan li magazaen neu itoohtaan. I can’t find it. Namooya ni mishkayn Namooya ni mishkayn. I can’t taste anything. Namaakaykway ni Namaakaykway ni dooshpitayn. I don’t like it. Namooya nimiiyeuhtayn Namooya nimiiyeuhtayn. I don’t like mosquitoes. Namooya ni miiyeuymawuk lii Namooya ni miiyeuymawuk lii marayngwayn. I don’t understand. Namooya ni nishitoohtayn Namooya ni nishitoohtayn. I dropped my spoon. Ma chooyayr gii paatinow Ma chooyayr gii paatinow. I found my purse. Gii mishkayn ma boors Gii mishkayn ma boors. I have a headache. Dayooshtikwanaan Dayooshtikwanaan. I heard you. Kii payhtaatin Kii payhtaatin. I hope so. Ji swet Ji swet. I like liver, head cheese and kidneys. Ni wiikishtayn ooshkwun pi la Ni wiikishtayn ooshkwun pi la tet di fraamaazh pi lii royoon. I lost my wallet. Gii waanihtaan ma boors Gii waanihtaan ma boors. I quit my job. Moon oovraazh gii pooyoon Moon oovraazh gii pooyoon. I saw you there. Kii waapamatin akoota Kii waapamatin akoota. I smell bannock baking. La gaalet ni miiyaamow aen La gaalet ni miiyaamow aen kiishishoot. I want to ask you something. Ki noohtay kwaychimitin Ki noohtay kwaychimitin kaykway. I wish you the best. Ni li swaytiin li miiyeur poor Ni li swaytiin li miiyeur poor kiiya. I wonder where they went. Taanday atikway ka Taanday atikway ka itoohtaychik. I wonder why. Taanayhki atikway Taanayhki atikway. It stopped snowing. Kii pooni mishpoon Kii pooni mishpoon. It’s none of your business. Si paa tii zaafayr Si paa tii zaafayr. Just try your best. Toon miiyeur koochii Toon miiyeur koochii. Keep it. Kanaawayhta Kanaawayhta. Leave it alone. Poonihta Poonihta. Lent is the time for Roogaroo stories. Li Kaarem si li taan poor lii Li Kaarem si li taan poor lii zistwayr di Roogaroo. Let’s have a celebration. Enn silabraasyoon ayaataak Enn silabraasyoon ayaataak. Lets pick berries. Mooshotaak lii grenn Mooshotaak lii grenn. Let’s play cards. Maatawaytaak au kaart Maatawaytaak au kaart. My aunt covered the mirrors in a storm. Ma taant kii aakwaanahum Ma taant kii aakwaanahum lii miirway daan la taanpet. My baby is getting baptized. Moon pchi baybii inaan gii Moon pchi baybii inaan gii shiikaahtawaanaan. My father was a strong man. Ni paapaa kii maashkowishiiw Ni paapaa kii maashkowishiiw. My godparents are believers. (believes in something greater) Moon paaraan pi Moon paaraan pi mamaarenn taapwayshchikooshiwuk. My mother-in-law is kind. Nishikoosh aen boon keur Nishikoosh aen boon keur ayow. Norman works hard to save Michif. Norman shoki atooshkayew Norman shoki atooshkayew chi paashpiihtaat la laang di Michif. Open the bag/can. Paashtayna li sac/la kaan Paashtayna li sac/la kaan. Pass the salt and pepper. Payishina li sel pi li pwayvr Payishina li sel pi li pwayvr. Share with your brothers. Taashkina avik tii frayr Taashkina avik tii frayr. Something smells. Kaykway miiyaakwun Kaykway miiyaakwun. Speak louder. Shooki piikishkway Shooki piikishkway. Stop thinking about that. Poon nakatwayihta anima Poon nakatwayihta anima. That person just left us. Kii nakaatikoonaan Kii nakaatikoonaan. That’s the way it is. Aykooshiishi piko Aykooshiishi piko. The cranberries aren’t ready yet. Lii paabinaan namooya paarii Lii paabinaan namooya paarii chayshkwa. The meeting is at 6:00 o’clock. La saamblii a sis heur La saamblii a sis heur. The Michif are clean. Lii Michif payhkishiwuk Lii Michif payhkishiwuk. The Michif are hardworking. Lii Michif shooki Lii Michif shooki atooshkaywuk. The Michif were Catholic. Atiht lii Michif lii Katalik Atiht lii Michif lii Katalik. The sun is coming out. Li salay nakooshiw Li salay nakooshiw. The sun rises in the east. Li salay paashikoo daan l’est Li salay paashikoo daan l’est. The way it was a long time ago. Kayaash maana Kayaash maana. Today is Sunday, March 2, 2023. Anoosh Jimaansh li deu di Anoosh Jimaansh li deu di Maar l’aanii deu mil vaen trwaa. Touch this. Ooma taashiihkaa Ooma taashiihkaa. Trust me! Li trustii niiya Li trustii niiya! Try. Koochii Koochii. We sew every Tuesday. Ni kaashkikwaashonaan toot Ni kaashkikwaashonaan toot lii Morjii. Were you born in a barn? Daan li taab kii nihtawakin Daan li taab kii nihtawakin chiin? What do we do now? Kaykway aykwa chi Kaykway aykwa chi tootamaahk? What is your phone number? Kaykwy toon noombr daan ta Kaykwy toon noombr daan ta telephone? What time do you open the office? Kel eur paashtaynamun Kel eur paashtaynamun l’offis? What time is school over? Taanishpii aen poonipayihk Taanishpii aen poonipayihk l’ikol? When did you get back? Taanishpii ka takooshiniyen Taanishpii ka takooshiniyen? Where are my keys? Taanday mii klii Taanday mii klii? Where did you go on the weekend? Taanday kaa itoohtayen Taanday kaa itoohtayen daan li weekend? Where do you work? Taanday atooshkayen Taanday atooshkayen? Where is the dog? Taanday li shyayn Taanday li shyayn? Who are they? Awaana wiiyawow Awaana wiiyawow? Why are you crying? Taanayhki kaa maatooyen Taanayhki kaa maatooyen? Wipe your nose good. Wipe your butt good. Kwaayesh kaashiina toon nii Kwaayesh kaashiina toon nii. Kwaayesh kaashii chishkayhoo. Would you like a sip of my coffee? Ki noohtay ootinayn enn sip Ki noohtay ootinayn enn sip moon koffii chiin? Would you like to make one? Kaa noohtay ooshihtaan Kaa noohtay ooshihtaan payek chiin? You did such a beautiful job! Mitooni enn bonn oovraazh kii Mitooni enn bonn oovraazh kii ooshihtaan. You must give something up for Lent. Sa praan kaykway chi Sa praan kaykway chi poonihtaayen poor li Kaarem. You ruined my shirt. Kii panaachihtaan ma Kii panaachihtaan ma shmiizh. Your ice cream is melting. Toon ice cream tikihtew Toon ice cream tikihtew.