MICHIF 102

102 commands and phrases for everyday use

Read. Listen. Learn.

6:15 in the evening Saturday.

saamjii sis zeur ikaynz li swayr

Samjii sis zeur ikaynz li swayr.

Anyway at all/wishy washy.

mamaashiish

Mamaashiish.

Are you angry?

kishiwaashin chiin

Kishiwaashin chiin?

Are you ready?

tii parii

Tii parii?

Big mouth.

maahkitoon groos boosh

Maahkitoon/Groos boosh.

Blame the dog.

ataamimi li shyayn

Ataamimi li shyayn.

Can I see you tomorrow?

ka-waapamitin chiin dimaen

Ka waapamitin chiin dimaen?

Do it again.

miina toota kiihtwaam

Miina toota/kiihtwaam.

Do you have children?

lii zaanfaan chiin

Lii zaanfaan chiin kitayaawaawuk?

Do you speak Michif?

aan michif chiin

Aan Michif chiin ki piikishkwaan?

Do you want coffee or tea?

ki n'dawayihtayn li kofii obayn

Ki n’dawayihtayn li koffii obayn li tii (tea)?

Do you want some boolets?

ki n'dawaymaawuk li boolet

Ki n’dawaymaawuk lii boolet chiin?

Don’t disrespect.

kaaya machaymiway

Kaaya machaymiway.

Don’t give up.

kaaya pakaachii

Kaaya pakaachii.

Don’t gossip.

kaaya taashihkaymoo

Kayaa taashihkaymoo.

Don’t worry.

kaaya naandow itayhta

Kaaya naandow itayhta.

Go play but be careful.

do matawayhk maaka

Do matawayhk maaka payhtuk.

Good medicine.

la bonn michin

La bonn michin.

Good thinking.

miyeu nakatwayhtamihk

Miyeu nakatwayhtamihk.

Here, I’ll show you.

chiwayr kaa waapahtayitin

Chiwayr, kaa waapahtayitin.

How about the coming week?

la smenn ii vyayn maaka

La smen ki vyayn maaka?

How do you use this?

taanishi taapaatistaayenn

Taanishi taapaatistaayen ooma?

How is it said in Michif?

taanishi aen itwayhk

Taanishi aen itwayhk aan Michif?

How is the weather?

taanishi li taan

Taanishi li taan?

How many/much?

taanimayikoohk

Taanimayikoohk?

I see them!

niwaapamaawuk

Niwaapamaawuk!

I am going now.

ni-shipwaytaan ooma laa

Ni shipwayhtaan ooma laa.

I am angry.

gishiwaashin

Gishiwaashin.

I am proud to be Michif.

Ni-kishchiitaymoon

Ni kishchiitaymoon li Michif wiiyaan.

I can’t see anything.

namakaykway

Namakaykway ni waapahtayn.

I do a lot of beadwork.

mischayt la garnicheur

Mischayt la garnicheur dooshtaan.

I don’t know, soon I guess.

sipaa wiiput

Sipaa, wiiput aatikway.

I don’t want to go.

namooya noohtay itoohtaan

Namooya noohtay itoohtaan.

I drank muskeg tea.

li tea di mushkeg gii

Li tii (tea) di mushkeg gii minihkwaan.

I have an idea.

aen idii dayaan

Aen idii dayaan.

I have no time tomorrow.

ja paa li taan dimaen

Ja paa li taan dimaen.

I like fish.

li pwaasoon ni miyeuyimow

Li pwaasoon ni miyeuyimow.

I miss my mother.

ni kootawayimow ni maamaa

Ni kootawayimow ni maamaa.

I remember.

ni gishkishin

Ni gishkishin.

I want to dance.

noohtay niimin

Noohtay niimin.

I will teach you.

ka kishinahamaatin

Ka kishinahamaatin.

I will tell a story.

niiya l'istwayr ga achimoon

Niiya l’istwayr ga achimoon.

I’ll be right back.

shaymaak gaa

Shaymaak gaa payshaykiiwaan.

I’ll show you.

ka waapahtayitin

Ka waapahtayitin.

I’m getting old.

ni maachi

Ni maachi la vyayiwin (f)/li vyeuiwin(m).

I’m so proud of you!

mitooni ki kishchiitaymitin

Mitooni ki kishchiitaymitin!

It’s almost noon.

kaykaatch ooma mijii

Kaykaatch ooma mijii.

It’s delicious.

wiihkashin

Wiihkashin.

It’s nice to meet you.

ni miyeuytayn aen

Ni miyeuytayn aen nakishkataan.

Its sunny.

washayshkwun

Washayshkwun.

It’s the same.

si paaray

Si paaray.

It’s windy.

yootin

Yootin.

It’s your turn.

kiiya aykwa/toon toor

Kiiya aykwa/toon toor.

Kinship.

la paraantii

La paraantii/Waahkoomiwayhk.

Let’s get at it.

ahkaamay mootaahk

Ahkaamay mootaahk.

Lunch is ready.

li jinii parii aashtew

Li jinii parii aashtew.

My home is clean.

ma mayzoon payhkunn

Ma mayzoon payhkunn.

Nothing.

namaakaykway

Namaakaykway.

One is tall, one is short.

hen kinooshiw

Hen kinooshiw, hen chuhkooshiw.

Put on your coat.

pootishkaa toon kapoo

Pootishkaa toon kapoo.

Road allowance.

li shmayn di liing

Li shmayn di liing.

Say it again.

miina itway/kiihtwaam itway

Miina itway/Kiihtwaam itway.

Stand beside me.

aara niiya niipawi

Aara niiya niipawi.

Take off your hat.

kaychikoona toon shapoo

Kaychikoona toon shapoo.

Thank you for coming.

maarsii aen kiipayitoohtayen

Maarsii aen kiipayitoohtayen.

That was a long time ago.

kayaash animaa

Kayaash animaa.

The Old People are wise.

lii vyeu nipwahkawuk

Lii Vyeu nipwahkawuk.

These are chokecherries.

lii takwahaminaana oohiin

Lii takwahaminaana oohiin.

They did it.

wiiyawow kii tootaamowuk

Wiiyawow kii tootaamowuk.

This is my friend.

moon amii awaa

Moon amii awaa.

This land belongs to all of us.

ooma la tayr kaahkiyow

Ooma la tayr kaahkiyow ki tipayhtaynaan.

Today is Monday.

laenjii anoosh

Laenjii anoosh.

Tomorrow is Thursday.

zhwiijii dimaen

Zhwiijii dimaen.

Wash your hands.

kishiipaykina tii maen

Kishiipaykina tii maen.

We will start.

kaa maachihtaanaan

Kaa maachihtaanaan.

We’ll try again.

miina kaa kochiinaan

Miina kaa kochiinaan.

We’re going/leaving.

ni shipwayhtaanaan

Ni shipwayhtaanaan.

Were you sick?

kii ahkooshin chiin

Kii ahkooshin chiin?

What about them?

wiiyawow maaka

Wiiyawow maaka?

What are we waiting for?

kaykwy payhtaayaahk

Kaykwy Payhtaayaahk?

What are you doing?

kaykwy ooshihtayen

Kaykwy ooshihtayen?

What are you waiting for?

kaykwy payhtaayen

Kaykwy payhtaayen?

What colour is this?

kel kooleur ooma

Kel kooleur ooma?

What do you want to eat?

kaykwy noohtay miichiiyenn

Kaykwy noohtay miichiiyenn?

What else?

kaykwy miina

Kaykwy miina?

What goes around comes around.

kaykwy ka waashakapayihk

Kaykwy ka waashakapayihk kiihtwaam ki nakishkayn.

What is today’s date?

kaykwy la zhoornii di mwaa

Kaykway la zhoornii di mwaa anoosh?

What kind of food?

kel sort di maanjii

Kel sort di maanjii?

What time is the meeting?

kel eur l'aasaamblii

Kel eur l’aasaamblii?

What’s this called?

kaykwy ooma shinihkaatayk

Kaykwy ooma shinihkaatayk?

When is your birthday?

taanishpii tipishkamun

Taanishpii tipishkamun?

When will you finish?

taanishpii chi pooyooyen

Taanishpii chi pooyooyen?

Where are you going?

taanday itohtayen

Taanday itohtayen?

Where is he/she?

taanday wiiya

Taanday wiiya?

Who are your grandparents?

awaana koohkoom pi ki

Awaana koohkoom pi ki mooshoom?

Who cooked?

awaana kaa kiishtaypoot

Awaana kaa kiishtaypoot?

Who is singing that song?

awaana nakamoot anima

Awaana nakamoot anima la shansoon?

Who made it?

awaana kaa ooshihtaat

Awaana kaa ooshihtaat?

Who told you?

awaana kawiihtamaash

Awaana kawiihtamaash?

Would you like to dance?

ki noohtay niimin chiin

Ki noohtay niimin chiin?

Yesterday was Sunday.

yayr jimaansh

Yayr Jimaansh.

You are crazy.

kiishkwaan

Kiishkwaan.