MICHIF 102 102 commands and phrases for everyday use Read. Listen. Learn. 6:15 in the evening Saturday. saamjii sis zeur ikaynz li swayr Samjii sis zeur ikaynz li swayr. Anyway at all/wishy washy. mamaashiish Mamaashiish. Are you angry? kishiwaashin chiin Kishiwaashin chiin? Are you ready? tii parii Tii parii? Big mouth. maahkitoon groos boosh Maahkitoon/Groos boosh. Blame the dog. ataamimi li shyayn Ataamimi li shyayn. Can I see you tomorrow? ka-waapamitin chiin dimaen Ka waapamitin chiin dimaen? Do it again. miina toota kiihtwaam Miina toota/kiihtwaam. Do you have children? lii zaanfaan chiin Lii zaanfaan chiin kitayaawaawuk? Do you speak Michif? aan michif chiin Aan Michif chiin ki piikishkwaan? Do you want coffee or tea? ki n'dawayihtayn li kofii obayn Ki n’dawayihtayn li koffii obayn li tii (tea)? Do you want some boolets? ki n'dawaymaawuk li boolet Ki n’dawaymaawuk lii boolet chiin? Don’t disrespect. kaaya machaymiway Kaaya machaymiway. Don’t give up. kaaya pakaachii Kaaya pakaachii. Don’t gossip. kaaya taashihkaymoo Kayaa taashihkaymoo. Don’t worry. kaaya naandow itayhta Kaaya naandow itayhta. Go play but be careful. do matawayhk maaka Do matawayhk maaka payhtuk. Good medicine. la bonn michin La bonn michin. Good thinking. miyeu nakatwayhtamihk Miyeu nakatwayhtamihk. Here, I’ll show you. chiwayr kaa waapahtayitin Chiwayr, kaa waapahtayitin. How about the coming week? la smenn ii vyayn maaka La smen ki vyayn maaka? How do you use this? taanishi taapaatistaayenn Taanishi taapaatistaayen ooma? How is it said in Michif? taanishi aen itwayhk Taanishi aen itwayhk aan Michif? How is the weather? taanishi li taan Taanishi li taan? How many/much? taanimayikoohk Taanimayikoohk? I see them! niwaapamaawuk Niwaapamaawuk! I am going now. ni-shipwaytaan ooma laa Ni shipwayhtaan ooma laa. I am angry. gishiwaashin Gishiwaashin. I am proud to be Michif. Ni-kishchiitaymoon Ni kishchiitaymoon li Michif wiiyaan. I can’t see anything. namakaykway Namakaykway ni waapahtayn. I do a lot of beadwork. mischayt la garnicheur Mischayt la garnicheur dooshtaan. I don’t know, soon I guess. sipaa wiiput Sipaa, wiiput aatikway. I don’t want to go. namooya noohtay itoohtaan Namooya noohtay itoohtaan. I drank muskeg tea. li tea di mushkeg gii Li tii (tea) di mushkeg gii minihkwaan. I have an idea. aen idii dayaan Aen idii dayaan. I have no time tomorrow. ja paa li taan dimaen Ja paa li taan dimaen. I like fish. li pwaasoon ni miyeuyimow Li pwaasoon ni miyeuyimow. I miss my mother. ni kootawayimow ni maamaa Ni kootawayimow ni maamaa. I remember. ni gishkishin Ni gishkishin. I want to dance. noohtay niimin Noohtay niimin. I will teach you. ka kishinahamaatin Ka kishinahamaatin. I will tell a story. niiya l'istwayr ga achimoon Niiya l’istwayr ga achimoon. I’ll be right back. shaymaak gaa Shaymaak gaa payshaykiiwaan. I’ll show you. ka waapahtayitin Ka waapahtayitin. I’m getting old. ni maachi Ni maachi la vyayiwin (f)/li vyeuiwin(m). I’m so proud of you! mitooni ki kishchiitaymitin Mitooni ki kishchiitaymitin! It’s almost noon. kaykaatch ooma mijii Kaykaatch ooma mijii. It’s delicious. wiihkashin Wiihkashin. It’s nice to meet you. ni miyeuytayn aen Ni miyeuytayn aen nakishkataan. Its sunny. washayshkwun Washayshkwun. It’s the same. si paaray Si paaray. It’s windy. yootin Yootin. It’s your turn. kiiya aykwa/toon toor Kiiya aykwa/toon toor. Kinship. la paraantii La paraantii/Waahkoomiwayhk. Let’s get at it. ahkaamay mootaahk Ahkaamay mootaahk. Lunch is ready. li jinii parii aashtew Li jinii parii aashtew. My home is clean. ma mayzoon payhkunn Ma mayzoon payhkunn. Nothing. namaakaykway Namaakaykway. One is tall, one is short. hen kinooshiw Hen kinooshiw, hen chuhkooshiw. Put on your coat. pootishkaa toon kapoo Pootishkaa toon kapoo. Road allowance. li shmayn di liing Li shmayn di liing. Say it again. miina itway/kiihtwaam itway Miina itway/Kiihtwaam itway. Stand beside me. aara niiya niipawi Aara niiya niipawi. Take off your hat. kaychikoona toon shapoo Kaychikoona toon shapoo. Thank you for coming. maarsii aen kiipayitoohtayen Maarsii aen kiipayitoohtayen. That was a long time ago. kayaash animaa Kayaash animaa. The Old People are wise. lii vyeu nipwahkawuk Lii Vyeu nipwahkawuk. These are chokecherries. lii takwahaminaana oohiin Lii takwahaminaana oohiin. They did it. wiiyawow kii tootaamowuk Wiiyawow kii tootaamowuk. This is my friend. moon amii awaa Moon amii awaa. This land belongs to all of us. ooma la tayr kaahkiyow Ooma la tayr kaahkiyow ki tipayhtaynaan. Today is Monday. laenjii anoosh Laenjii anoosh. Tomorrow is Thursday. zhwiijii dimaen Zhwiijii dimaen. Wash your hands. kishiipaykina tii maen Kishiipaykina tii maen. We will start. kaa maachihtaanaan Kaa maachihtaanaan. We’ll try again. miina kaa kochiinaan Miina kaa kochiinaan. We’re going/leaving. ni shipwayhtaanaan Ni shipwayhtaanaan. Were you sick? kii ahkooshin chiin Kii ahkooshin chiin? What about them? wiiyawow maaka Wiiyawow maaka? What are we waiting for? kaykwy payhtaayaahk Kaykwy Payhtaayaahk? What are you doing? kaykwy ooshihtayen Kaykwy ooshihtayen? What are you waiting for? kaykwy payhtaayen Kaykwy payhtaayen? What colour is this? kel kooleur ooma Kel kooleur ooma? What do you want to eat? kaykwy noohtay miichiiyenn Kaykwy noohtay miichiiyenn? What else? kaykwy miina Kaykwy miina? What goes around comes around. kaykwy ka waashakapayihk Kaykwy ka waashakapayihk kiihtwaam ki nakishkayn. What is today’s date? kaykwy la zhoornii di mwaa Kaykway la zhoornii di mwaa anoosh? What kind of food? kel sort di maanjii Kel sort di maanjii? What time is the meeting? kel eur l'aasaamblii Kel eur l’aasaamblii? What’s this called? kaykwy ooma shinihkaatayk Kaykwy ooma shinihkaatayk? When is your birthday? taanishpii tipishkamun Taanishpii tipishkamun? When will you finish? taanishpii chi pooyooyen Taanishpii chi pooyooyen? Where are you going? taanday itohtayen Taanday itohtayen? Where is he/she? taanday wiiya Taanday wiiya? Who are your grandparents? awaana koohkoom pi ki Awaana koohkoom pi ki mooshoom? Who cooked? awaana kaa kiishtaypoot Awaana kaa kiishtaypoot? Who is singing that song? awaana nakamoot anima Awaana nakamoot anima la shansoon? Who made it? awaana kaa ooshihtaat Awaana kaa ooshihtaat? Who told you? awaana kawiihtamaash Awaana kawiihtamaash? Would you like to dance? ki noohtay niimin chiin Ki noohtay niimin chiin? Yesterday was Sunday. yayr jimaansh Yayr Jimaansh. You are crazy. kiishkwaan Kiishkwaan.